Tiroit hastalıkları ve kilo

Kilo ve tiroit hormonları arasında ilişki var mı?
Bazal metabolizma ile kilo arasındaki ilişki nedir?
Hipertiroidi ve kilo arasındaki ilişki nedir?
Hipertiroidi tedavisinden sonra neden kilo alınıyor?
Zayıflamak için tiroit hormonu (levothyroxine, Tefor, Levotiron, Euthyrox, L-thyroxine) kullanılabilir mi?
Hipotiroidi ile kilo alımı arasında nasıl bir ilişki vardır?
Hipotiroidi tedavi edildikten sonra ne kadar kilo kaybı olur?
Kilo ve tiroit hormonları arasında ilişki var mı?

Tiroit hastalıkları ile kilo veya metabolizma arasında uzun zamandan beri bir ilişki olduğu bilinmektedir. Halkın birçoğunun birisi zayıfladığı zaman “herhalde zehirli guatrı vardır” veya şişmanladığı zaman “guatr çalışmıyor” dediğini biliyoruz. Hatta birçok hasta doktora gitmeden önce kilo alıp verişine bakarak kendi hastalığının tanısını koyabilmektedir. Tiroit bezi vücut metabolizmasını düzenleyen hormonları yani T3 ve T4’ü üretir. Metabolizma, muayyen bir zaman içinde vücudun tüketmiş olduğu oksijenin ölçülmesi ile tespit edilir. Ölçüm istirahat halinde yapılmışsa buna bazal metabolizma hızı (BMH) denir. Eskiden hastanın tiroit durumunu ölçmek için BMH testi kullanılmakta idi. BMH düşük olanlarda tiroit bezinin çalışmadığı (hipotiroidi, tenbel guatr), BMH yüksek olanlarda ise tiroidin çok çalıştığı (hiperitiroidi, zehirli guatr) görülmüştür. Ancak daha sonra yapılan çalışmalarda BMH’nin tiroit hastalıkları dışında birçok başka faktörlerden de etkilendiği görülmüş ve birçok hekim tiroit hastalıklarının değerlendirilmesinde bu testi kullanmamaya başlamıştır.

Geri Dön

Bazal metabolizma ile kilo arasındaki ilişki nedir?

BMH’da görülen farklılıklar enerji dengesi değişikliğine bağlıdır. Enerji dengesi, vücudun aldığı ve harcadığı kalori miktarları arasındaki farklılığı yansıtmaktadır. Amfetamin gibi ilaçlarla BMH''nın artırılması vücut ağırlığının düşmesine yani zayıflamaya neden olur. Bu duruma bakarak birçok kişi bazal metabolizma değişikliğine neden olan tiroit hormon değişikliğinin de enerji dengesinde ve dolayısıyla vücut ağırlığında değişikliğe neden olacağı sonucuna varmaktadır. Hâlbuki BMH bütünüyle ağırlık ve tiroit arasında bir ilişkiden ibaret değildir. Mesela BMH değişik mekanizmalar ile düşürüldüğünde beklenen şekilde hastalar kilo almamaktadır. Dolayısıyla, metabolik hız, enerji dengesi ve kilo değişiklikleri arasında çok karmaşık bir yapı olduğu görülmektedir. Tiroit hormonları yanında enerji harcamasını, gıda alımını ve vücut ağırlığını kontrol eden birçok hormon, proteinler ve diğer kimyasallar mevcuttur. Bütün bu maddeler beyindeki enerji harcamasını düzenleyen merkezlerle ve vücuttaki enerji harcamasını kontrol eden dokular ile iletişim halinde olduğundan sadece tiroit hormon değişikliklerinin BMH üzerine olan etkisini tahmin etmemiz mümkün değildir. Sonuç olarak şimdilerde herhangi bir hastada tiroit hormon değişikliklerinin kilo üzerine etkisi tespit edilememektedir.

Geri Dön

Hipertiroidi ve kilo arasındaki ilişki nedir?

Hipertiroidide (zehirli guatr) birçok hastada BMH artar ve hastanın kilosunda azalma görülür. Dahası kilo kaybı ihtimali hipertiroidi şiddeti ile ilgilidir. Hipertiroidi çok şiddetli ise kiloyu muhafaza etmek için hastanın BMH’ı artarak artmış kalori ihtiyacı karşılanmaktadır. Hasta çok fazla harcadığı kaloriyi geri alamaz ise,kalori fazla harcandığı için kilo kaybı oluşur. İştahımızı, metabolizmamızı ve aktivitemizi kontrol eden faktörler çok karmaşıktır ve tiroit hormonları bu karmaşık sistemin aktörlerinden sadece birisidir. Kilo kaybı ayrıca subakut tiroiditte ve dışarıdan fazla miktarda tiroit hormonu alımında ortaya çıkar. Ancak tiroit hormonları iştahı artırdığından bazı hastalar aşırı yemeye bağlı kilo kaybı yerine kilo almaktadır.

Geri Dön

Hipertiroidi tedavisinden sonra neden kilo alınıyor?

Hipertiroidi tedavisinden sonra anormal olan durum normale dönmektedir. Böylece kilo azalması durmakta ve hastalık sırasında verilen kilolar tekrar alınmaktadır. Bu durum şişmanlığın tedavisinde neden tiroit hormonlarının faydalı olmayacağının gösterilmesi açısından önemlidir. Tiroit hormon tedavisi sırasında hasta zayıflamakta tedaviyi kestikten sonra ise verdiği kiloları tekrar almaktadır.

Geri Dön

Zayıflamak için tiroit hormonu (levothyroxine, Tefor, Levotiron, Euthyrox, L-thyroxine) kullanılabilir mi?

Kesinlikle hayır. Eskiden bir ara tiroit hormonları kilo vermek isteyenlerde kullanılmıştı. Son zamanlarda yine bazı tiroit hastaları zayıflamak için fazla miktarda tiroit hormonu almaktadır. Fazla miktarda tiroit hormonu kullanılması kuşkusuz diyet ile verilen kilo kaybından daha fazla kilo kaybına neden olmaktadır. Ancak tiroit hormonları bırakıldığı zaman hasta aldığı kiloları tekrar kısa zamanda geri almaktadır. Diğer yandan fazla miktarda alınan tiroit hormonunun sadece yağların değil aynı zamanda kasların da erimesine neden olduğu unutulmamalıdır. Ayrıca yüksek miktarda tiroit hormonu alımı diğer bazı metabolik problemlerin de ortaya çıkmasına neden olacaktır. İlaca bağlı hipertiroidi gelişen bu hastalarda zayıflama yanında çarpıntı ve sinirlilik ortaya çıkmaktadır. Bazılarında ise iştah artmasına bağlı zayıflama yerine kilo alınmaktadır. Bu nedenle tiroit hastası olmayan kilolu hastaların veya tiroit hastalarının kilo vermek için fazladan tiroit hormonu alması kendilerine fayda yerine zarar vermektedir.

Geri Dön

Hipotiroidi ile kilo alımı arasında nasıl bir ilişki vardır?

Hipotiroidismde bazal metabolizma düşmekte ve bu nedenle hasta kilo almaktadır. Ağır hipotiroidi durumunda kilo alımı daha fazla olmaktadır. Bununla beraber hipotiroidiye bağlı düşen BMH hipertiroidide görülen BMH artışından daha azdır. Yine de hipotiroidide görülen kilo artışı çok karmaşık mekanizmalar ile ortaya çıkmakta ve aşırı miktarda yağ depolanmasına bağlı gelişmemektedir. Kilo artışının çoğu tuz ve su tutulumuna bağlı olarak ortaya çıkar.

Geri Dön

Hipotiroidi tedavi edildikten sonra ne kadar kilo kaybı olur?

Genel olarak hipotiroidide kilo alımı su ve tuz tutulumuna bağlı olarak geliştiğinden hipotirodi tedavisi sonrası kilo kaybı 10’dan daha azdır. Hipertiroidide olduğu gibi hipotiroidide de tedaviden sonra hasta hipotiroidi öncesi kilosuna dönmektedir. Bununla beraber hipotiroidi gelişimi uzunca bir zaman aldığından başarılı bir tedavi sonrası anlamlı bir kilo kaybının olmadığı sıklıkla görülmektedir. Hipotiroidinin tüm belirtileri düzeldikten sonra sadece kilo kaybının olmaması bunun hipotiroidiye bağlı olmadığını göstermektedir. Hipotiroidi tedavisinden sonra, yani tiroit hormonlarının normal düzeye gelmesinden sonra kilo alımının devam etmesi, kilo alımının tiroit hastalığı ile ilgisinin olmadığını göstermektedir. Normal tiroit hormonu düzeyi olan tedavi görmüş hipotiroidi hastalarının kilo alım ve verimi, tiroit fonksiyonu normal olan kişiler gibidir.

Geri Dön

.